कांदळवन कक्ष
महाराष्ट्र शासन
कांदळवन प्रतिष्ठान महाराष्ट्र कांदळवन आणि सागरी
जैवविविधता संवर्धन प्रतिष्ठान

कांदळवन कक्षाचे कार्य

कांदळवन कक्षाने पुढील उपक्रमांव्दारे राज्यातील कांदळवनक्षेत्र वाढविण्यासाठी ठोस प्रयत्न केले आहेत :

१) कांदळवन संरक्षण

  • भारतीय वन अधिनियम, १९२७ नुसार ‘राखीव वनक्षेत्र’ म्हणून घोषित केलेल्या कांदळवनांचे संरक्षण.
  • महाराष्ट्रातील कांदळवन क्षेत्राच्या स्थितीवर बारीक नजर ठेवण्यासाठी उपग्रह नकाशा रेखन.
  • कांदळवन क्षेत्रातील गस्त
  • कांदळवन जमिनींवरील बेकायदा अतिक्रमण हटविणे
  • प्रभावी संवर्धन आणि संरक्षणात्मक उपाययोजनांकरिता कर्मचार्‍यांची क्षमता वाढविणे.

२) कांदळवनांचे वनीकरण

  • किनारपट्टीलगतच्या जिल्ह्यांमधील कांदळवनांच्या रोपवाटिका तयार करणे.
  • अवनत कांदळवन क्षेत्रांवर कांदळवने आणि त्याच्या संलग्न प्रजातींची लागवड करणे.
वर्ष एकूण क्षेत्र (हेक्टरमधे) लावलेल्या एकूण रोपांची संख्या
2012-12 56.31 250242
2013-14 99.68 442978
2014-15 69.00 306636
2015-16 110.00 488840
2016-17 80.00 355520
2017-18 147.88 657179
2018-19 457.00 2030908
2019-20 730.00 3244120
2020-21 167.47 744237
2021-22 20.00 88880

३) स्वच्छता मोहिम

  • राज्यभरात दरवर्षी कांदळवन स्वच्छता मोहिमेचे आयोजन केले जाते.
  • २०१५ मध्ये मुंबई शहरातील नागरिक आणि कांदळवन कक्षाच्या नेतृत्वामध्ये राबविलेल्या ‘दी क्लिन मॅंग्रोव्ह कॅम्पेन’ या सर्वात मोठ्या सरकारी-नागरिक भागीदारी प्रकल्पांपैकी एक असलेल्या स्वच्छता मोहिमेची नोंद 'लिम्का बुक ऑफ रेकॉर्डस्' मध्ये करण्यात आली. या मोहिमेच्या माध्यमातून आत्तापर्यंत मुंबईतील ११.०३ चौ.किमी कांदळवन क्षेत्रातून ८,००० टन (मुख्यत: प्लॅस्टिक) कचरा साफ करण्यात आला आहे.
    प्रसार माध्यमातील प्रकाशित वृत्तांकन पाहण्यासाठी येथे क्लिक करा

४) जनजागृती

  • निसर्ग शिक्षण आणि कांदळवन सहल.
  • निसर्ग आणि वन्यजीवांसंबंधीत असलेले राष्ट्रीय/आंतरराष्ट्रीय दिवस साजरे करणे.
  • महाराष्ट्राच्या किनारी आणि सागरी जैवविविधतेबद्दल तरुणांमध्ये संवेदनशीलता निर्माण करणे. फलक प्रदर्शने आयोजित करणे, छायाचित्रण स्पर्धा, चित्रकला स्पर्धा, प्रश्नमंजूषा स्पर्धा, तरुणांसाठी प्रदर्शनाचे आयोजन.
  • सागरी संरक्षित प्रजातींबाबत मासेमारी समुदायांत जनजागृती निर्माण करण्याकरिता कार्यशाळा आयोजित करणे.
  • नवी मुंबईतील ऐरोली येथील ‘किनारा आणि सागरी जैवविविधता केंद्रा’चा विकास करणे
समुद्रकिनारा स्वच्छता मोहीम 
अतिक्रमण निर्मूलन
 
वन कर्मचाऱ्यांकरिता क्षमता बांधणी कार्यशाळा
कांदळवन रोपवाटीका